Ως γονείς, η πρώτη μας αντίδραση όταν το παιδί μας αποτυγχάνει σε ένα διαγώνισμα, χάνει σε έναν αγώνα ή δεν καταφέρνει κάτι που ήθελε, είναι συνήθως προστατευτική. Θέλουμε να το παρηγορήσουμε, να ελαχιστοποιήσουμε τον πόνο του ή, αντίθετα, να του δώσουμε αμέσως συμβουλές για το «πώς θα το κάνει σωστά την επόμενη φορά».
Ωστόσο, η σύγχρονη
ψυχολογία και οι νευροεπιστήμες μάς δείχνουν κάτι εντελώς διαφορετικό: ο
εγκέφαλος μαθαίνει από τα λάθη περισσότερο απ' ό,τι από τις επιτυχίες. Όταν
προστατεύουμε υπερβολικά τα παιδιά από την αποτυχία, τους στερούμε το
πολυτιμότερο εργαλείο της ανθεκτικότητας.
Η επιστήμη πίσω από το
λάθος: Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;
Σύμφωνα με μελέτες γύρω
από τη νευροπλαστικότητα (όπως η έρευνα της Δρ. Jason Moser και της ομάδας του
στο Michigan State University), όταν ένα άτομο κάνει ένα λάθος, ο εγκέφαλός του
παρουσιάζει δύο χαρακτηριστικά κύματα ηλεκτρικής δραστηριότητας:
* Το πρώτο δείχνει την αναγνώριση ότι κάτι
πήγε στραβά.
* Το δεύτερο —και πιο σημαντικό— δείχνει την
προσπάθεια προσαρμογής και διόρθωσης.
Αυτό σημαίνει πως τη
στιγμή ακριβώς που το παιδί κάνει λάθος, ο εγκέφαλός του αναπτύσσεται. Αν το
απομονώσουμε από την αποτυχία ή αν το κρίνουμε αυστηρά, το δεύτερο κύμα
«σβήνει» από τον φόβο και το άγχος, και ο εγκέφαλος χάνει την ευκαιρία να
επαναπρογραμματιστεί.
4 πρακτικά βήματα για
να βοηθήσουμε τα παιδιά μας στο σπίτι
Για να μετατρέψουμε το
λάθος από «καταστροφή» σε «ευκαιρία μάθησης», μπορούμε να ακολουθήσουμε
ορισμένες απλές στρατηγικές:
1.
Επικεντρωθείτε
στη διαδικασία και όχι στο αποτέλεσμα
Αντί να λέμε «Μπράβο, είσαι τόσο έξυπνος/η
που πήρες 10», είναι προτιμότερο να λέμε: «Μπράβο για τον κόπο που κατέβαλες
και τον τρόπο που οργάνωσες τη μελέτη σου». Όταν επιβραβεύουμε την προσπάθεια,
το παιδί μαθαίνει να αγαπά τη διαδρομή και δεν πανικοβάλλεται αν το τελικό
αποτέλεσμα δεν είναι τέλειο.
2.
Αγκαλιάστε τα δικά σας λάθη
Τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως από αυτό που
είμαστε, όχι από αυτό που λέμε. Όταν κάνουμε ένα λάθος στο σπίτι (π.χ. κάψουμε
το φαγητό ή ξεχάσουμε κάτι σημαντικό), ας το επικοινωνήσουμε ψύχραιμα: «Κοίτα
να δεις, έκανα λάθος σε αυτό. Τώρα όμως ξέρω τι πρέπει να κάνω διαφορετικά την
επόμενη φορά». Έτσι, δίνουμε σάρκα και οστά στην έννοια της αυτοσυμπόνιας.
3.
Αλλάξτε
τη φρασεολογία των ερωτήσεων
Αντί
για την αγχωτική ερώτηση «Πώς πήγες στο διαγώνισμα;» ή «Πήρες καλό βαθμό;»,
δοκιμάστε να ρωτήσετε:
«Τι σε δυσκόλεψε περισσότερο σήμερα;»
«Υπήρξε κάτι καινούργιο που σε μπέρδεψε αλλά
τελικά το έλυσες;»
Αυτό μετατρέπει την αξιολόγηση από «κρίση
επιδόσεων» σε «περιέργεια για μάθηση».
4.
Δώστε
χρόνο αποφόρτισης
Όταν ένα παιδί αποτυγχάνει, βιώνει έντονα
συναισθήματα (θυμό, λύπη, απογοήτευση). Κανένας εγκέφαλος δεν μπορεί να
επεξεργαστεί τη λογική μάθησης την ώρα του συναισθηματικού "tsunami".
Αφήστε το να ηρεμήσει, επικυρώστε τα συναισθήματά του («Καταλαβαίνω ότι είσαι
λυπημένος/η, είναι φυσικό») και συζητήστε ψύχραιμα την επόμενη μέρα.
Η αποτυχία δεν είναι το
αντίθετο της επιτυχίας· είναι αναπόσπαστο κομμάτι της. Όταν μαθαίνουμε στα
παιδιά μας να φοβούνται λιγότερο το λάθος, τους δίνουμε τα φτερά να πετάξουν
πιο ψηλά, με αυτοπεποίθηση, ανθεκτικότητα και ψυχική υγεία.
Επιμέλεια: Λάλου
Σπυριδούλα Μαρία
Εκπαιδευτικός
Follow & Like: Teacher's Blog
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου